ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ (2) พิมพ์ อีเมล์
Wednesday, 30 March 2011
วัตถุประสงค์ของระบบห้องสมุดอัตโนมัติ

การนำระบบห้องสมุดอัตโนมัติมาใช้ในห้องสมุด มีวัตถุประสงค์ดังต่อไปนี้
1) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของบรรณารักษ์ และช่วยลดภาระการทำงานที่ซ้ำซ้อน
2) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานให้สะดวก รวดเร็ว และถูกต้องมากขึ้น รวมทั้งให้บริการแก่ผู้ใช้ได้อย่างรวดเร็ว และตรงกับความต้องการของผู้ใช้มากที่สุด
3) เพื่อช่วยผู้บริหารห้องสมุดในการจัดการและบริหารงานห้องสมุด ง่ายต่อการทำสถิติเพื่อใช้ในการบริหารจัดการ
4) เพื่อประหยัดต้นทุนการปฏิบัติงานของห้องสมุดในระยะยาว
5) เพื่อสามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลกับแหล่งสารสนเทศอื่น ๆ ได้ง่าย เป็นมาตรฐานสากล สามารถใช้ทรัพยากรร่วมกัน ทำให้เกิดความร่วมมือในระบบเครือข่าย

ระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่ใช้ในประเทศไทย

โปรแกรมระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่นิยมใช้กันมากในประเทศไทย เกือบทั้งหมดเป็นโปรแกรมเชิงพาณิชย์จากต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็น INNOPAC, DYNIX/HORIZON, VTLS หรือ ELIB ที่เป็นโปรแกรมสำหรับห้องสมุดขนาดเล็ก แต่ปัจจุบันเริ่มมีโปรแกรมที่คนไทยเป็นผู้พัฒนาเผยแพร่มากขึ้น ทั้งที่เป็นโปรแกรมเชิงพาณิชย์ อย่างเช่น ALIST ที่พัฒนาโดยมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ หรือ WALAI AutoLib ที่พัฒนาโดยมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ รวมไปถึงโปรแกรมที่เปิดให้ใช้งานได้ฟรีอย่าง ULibM ของข่ายงานห้องสมุดมหาวิทยาลัยส่วนภูมิภาค (PULINET) นอกจากนี้เริ่มมีหลาย ๆ ห้องสมุด ได้นำเอาระบบห้องสมุดอัตโนมัติโอเพ่นซอร์ส มาทดลองใช้บ้างแล้ว เช่น การประยุกต์ใช้ KOHA ในห้องสมุดศูนย์ความรู้ด้านการเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นต้น

INNOPAC พัฒนาโดยบริษัท Innovative Interfaces, Inc. ประเทศสหรัฐอเมริกา ก่อตั้งขึ้นในปี 1978 โดย Jerry Kline และ Steve Silberstein เจ้าหน้าที่ฝ่ายระบบของห้องสมุดมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย โปรแกรมประกอบไปด้วย 5 ระบบงานหลักที่ครอบคลุมห้องสมุดทุกขนาด โดยเฉพาะห้องสมุดขนาดกลางและขนาดใหญ่ ได้แก่ งานพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ งานวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศ งานสืบค้นทรัพยากรสารสนเทศออนไลน์ งานบริการยืม-คืน และงานจัดการสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง INNOPAC มีระบบบริหารจัดการฐานข้อมูลที่ดี และเป็นเทคโนโลยีที่มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องมาเป็นเวลานาน แต่ราคาจำหน่ายสูงมากเมื่อเทียบกับระบบอื่น ๆ ห้องสมุดที่มีการใช้ระบบ INNOPAC ได้แก่ห้องสมุดของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยมหิดล สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง และสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี

DYNIX/HORIZON พัฒนาโดยบริษัท DYNIX, Inc. ประเทศสหรัฐอเมริกาในปี 1983 ถูกออกแบบเพื่อใช้ได้ในห้องสมุดทุกประเภท สำหรับประเทศไทยมักนิยมใช้ในห้องสมุดประชาชน และถือเป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติระบบแรกที่มีการพัฒนาให้รองรับการใช้งานภาษาไทย ห้องสมุดที่มีการนำระบบ DYNIX ไปใช้งานนอกเหนือจากห้องสมุดประชาชนได้แก่ หอสมุดแห่งชาติ ห้องสมุดและศูนย์สารสนเทศธนาคารแห่งประเทศไทย ห้องสมุดของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี มหาวิทยาลัยบูรพา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ และหอสมุดกลางมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนมาใช้ระบบ Horizon ที่พัฒนาโดยบริษัทเดียวกัน

VTLS จัดจำหน่ายโดยบริษัท บุ๊ค โปรโมชั่น แอนด์ เซอร์วิส จำกัด รองรับความสามารถพื้นฐานของห้องสมุดอย่างครบถ้วนและยังแสดงผลภาษาไทยได้ดี ที่สำคัญสามารถเพิ่มสิทธิ์การเข้าใช้งาน (User License) ได้อย่างไม่จำกัด ซึ่งแตกต่างจากระบบอื่นในท้องตลาด ห้องสมุดที่ใช้โปรแกรมนี้ได้แก่ ศูนย์ข้อมูลมติชน ห้องสมุดตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เป็นต้น

ALIST ระบบห้องสมุดอัตโนมัติเพื่อสถาบันอุดมศึกษาไทย หรือ ALIST (Automated Library System for Thai Higher Education Institutes) เริ่มมีการพัฒนาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2543 โดยนักวิชาการคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มีจุดมุ่งหมายเพื่อทดแทนการใช้งานระบบห้องสมุดอัตโนมัติจากต่างประเทศ โดยเป็นการนำเอาคุณลักษณะเด่นของระบบห้องสมุดอัตโนมัติ INNOPAC และ DYNIX เข้ามาผสมผสานกัน จนเกิดเป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่มีประสิทธิภาพ และอยู่บนมาตรฐานระดับสูงเทียบเท่าระบบห้องสมุดอัตโนมัติจากต่างประเทศ
ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ ALIST รองรับการทำงานใน 6 ระบบงาน ประกอบด้วย งานพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ งานวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศ งานสืบค้นทรัพยากรสารสนเทศออนไลน์ งานบริการยืม-คืน งานจัดการสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง และ การจัดการข้อมูลของผู้ดูแลระบบ นอกจากนี้ยังรองรับการแลกเปลี่ยนข้อมูลตามมาตรฐานสากล US MARC (MARC 21) มีระบบการสืบค้นข้อมูล Z39.50 รวมทั้งสนับสนุนรูปแบบห้องสมุดสาขา (Branch Library) ปัจจุบันระบบห้องสมุดอัตโนมัติ ALIST ได้รับความไว้วางใจให้ติดตั้งและใช้งานในหลาย ๆ มหาวิทยาลัยทั่วทุกภูมิภาค และกำลังก้าวไปสู่การสนับสนุนการใช้งานในห้องสมุดขนาดเล็ก เช่น ห้องสมุดระดับโรงเรียน หรือห้องสมุดของสถาบันต่าง ๆ อีกด้วย

KOHA เป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติโอเพ่นซอร์สขนาดใหญ่ พัฒนาโดยเครือข่ายของบรรณารักษ์ที่มีชื่อกลุ่มว่า Katipo ในประเทศนิวซีแลนด์ด้วยภาษา Perl และมี MySQL, PostgreSQL หรือ Oracle เป็นระบบจัดการฐานข้อมูล สามารถติดตั้งบนระบบปฏิบัติการได้หลายระบบ เช่น Windows, Linux หรือ Unix โดยใช้ Apache เป็นโปรแกรมสำหรับเว็บเซิร์ฟเวอร์ KOHA รองรับการทำงานในโมดูลงานพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ งานวิเคราะห์ทรัพยากรสารสนเทศ งานสืบค้นทรัพยากรสารสนเทศออนไลน์ งานบริการยืม-คืน งานจัดการสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง และรองรับระบบการจัดการห้องสมุดสาขา (Branch Relationships) ปัจจุบันมีห้องสมุดกว่า 300 แห่งทั่วโลกนำโปรแกรม KOHA มาใช้งาน เช่น Delhi Public Library, Antioch University, West Liberty Public Library และ West Liberty Public Library สำหรับในประเทศไทย ได้แก่ ศูนย์ความรู้ทางด้านการเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (STKS) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ

ULibM หรือ Union Library Management เกิดขึ้นได้จากความร่วมมือของกลุ่มงานเทคโนโลยีสารสนเทศ ข่ายงานห้องสมุดมหาวิทยาลัยส่วนภูมิภาค (PULINET) โดยมี อาจารย์สมพงษ์ เจริญศิริ นักวิชาการคอมพิวเตอร์ประจำสำนักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เป็นผู้ริเริ่มคิดค้นพัฒนาโปรแกรมนี้ขึ้นและเผยแพร่ให้แก่ห้องสมุด ตลอดจนศูนย์บริการสารสนเทศตามสถานที่ต่าง ๆ ได้นำไปใช้งานโดยไม่มีค่าใช้จ่าย ULibM เป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่มีความครบถ้วน สมบูรณ์ และครอบคลุมในทุกฟังก์ชันการทำงานของห้องสมุด ตัวโปรแกรมแบ่งการทำงานออกเป็น 3 ส่วนได้แก่ ส่วนเจ้าหน้าที่สูงสุด สำหรับดูแลและควบคุมจัดการให้ระบบห้องสมุดฯ ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่วนเจ้าหน้าที่ห้องสมุดหรือบรรณารักษ์ สำหรับปฏิบัติงานและให้บริการต่าง ๆ แก่ผู้ใช้ และส่วนของผู้ใช้บริการ ที่จะเข้ามาใช้งานระบบห้องสมุดฯ ผ่านหน้าจอ OPAC เพื่อดำเนินการต่าง ๆ เช่น สืบค้นข้อมูลสิ่งพิมพ์ หรือจัดการข้อมูลส่วนตัว เป็นต้น
feed0 ความคิดเห็น

เขียนแสดงความคิดเห็น
 
 
quote
bold
italicize
underline
strike
url
image
quote
quote
smile
wink
laugh
grin
angry
sad
shocked
cool
tongue
kiss
cry
smaller | bigger
 

security image
ระบุข้อความที่คุณเห็น


busy
 
ถัดไป >

หอสมุดจอห์น เอฟ เคนเนดี้ สำนักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เป็นหน่วยงานของรัฐที่จัดตั้งขึ้นเพื่อผลิต เผยแพร่ และบริการสารสนเทศที่ทันสมัย
เพื่อสนับสนุนการเรียนการสอน การศึกษาค้นคว้า และวิจัยของนักศึกษา คณาอาจารย์ และบุคลากรของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ตลอดจนเป็นแหล่งการเรียนรู้ที่เข้มแข็งและสำคัญของชุมชน ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อแสวงหากำไร
หากท่านพบว่ามีข้อมูลใดๆ ที่ละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาปรากฏอยู่ในเว็บไซต์ของหอสมุดจอห์น เอฟ เคนเนดี้ โปรดแจ้งให้ทราบเพื่อดำเนินการแก้ปัญหาดังกล่าวโดยเร็วที่สุดต่อไป

สงวนลิขสิทธิ์ ©2010-2011 หอสมุดจอห์น เอฟ เคนเนดี้ สำนักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. ติดต่อผู้ดูแลเว็บไซต์
เลขที่ 181 ถ.เจริญประดิษฐ์ ต.รูสะมิแล อ.เมือง จ.ปัตตานี 94000 โทรศัพท์ 0-7331-3486 โทรสาร 0-7333-3587
Your IP : 54.225.26.154
สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์
Display Pagerank